ماسک لایه در فتوشاپ بخشی از تصویر را پنهان میکند و پیکسل را پاک نمی‌کند. سفید نشان میدهد، سیاه مخفی میکند و Apply با Delete فرق دارد. با پاککن (Eraser) تکه‌ای از عکس را پاک میکنی و چند دقیقه بعد می‌فهمی آن تکه را لازم داشتی. دیگر کاری نمیشود کرد، چون آن پیکسل از لایه رفته است. ماسک لایه دقیقاً برای همین ساخته شده: بخش موردنظر را فقط پنهان میکند. لایه زیرین دیده میشود، اما پیکسل لایه بالایی سر جایش میماند و هر وقت خواستی میتوانی دوباره نشانش بدهی. قاعده اصلی ماسک سه خط است: سفید لایه را نشان میدهد، سیاه پنهانش میکند و خاکستری آن را نیمه‌شفاف میگذارد. در این راهنما می‌گوییم ماسک را چطور بسازی، چطور روی خود ماسک نقاشی کنی و فرق Delete با Apply چیست. ماسک شیء در پریمیر موضوع دیگری است و در بررسی ماسک‌گذاری پریمیر پرو ۲۰۲۶ آمده است. ماسک لایه چیست و چه فرقی با پاککن دارد؟ ماسک لایه یک کانال خاکستری است که به همان لایه یا گروه چسبیده است. فتوشاپ با این کانال تصمیم می‌گیرد کدام قسمت لایه دیده شود و خود پیکسلها را حذف نمی‌کند. ابزار Eraser روی لایه معمولی پیکسل را شفاف میکند و آن داده از لایه می‌رود. روی لایه قفل‌شده Background هم پاککن معمولاً به‌جای شفاف کردن، با رنگ پسزمینه رنگ می‌زند. اگر ممکن است بعداً بخواهی لبه، مو یا سایه را اصلاح کنی، ماسک انتخاب درستی است. پاککن وقتی معنا دارد که آن بخش را برای همیشه نمی‌خواهی و از لایه سالم نسخه دیگری داری. اگر لایه هنوز Background است و دکمه ماسک اثری نداشت، روی نام Background دابل‌کلیک کن تا به لایه معمولی تبدیل شود و بعد ماسک را اضافه کن. چطور ماسک لایه را اضافه کنیم؟ راهنمای فعلی ادوبی (به‌روزرسانی ۲۳ فوریه ۲۰۲۶) دو حالت را جدا کرده است. اگر انتخاب فعالی داری، اول آن را بردار. بعد لایه یا گروه را در پنل Layers انتخاب کن و روی آیکن ماسک در پایین پنل کلیک کن. ماسکی ساخته میشود که کل لایه را نشان میدهد. اگر میخواهی از اول همهچیز پنهان باشد و فقط جاهای لازم را با قلم سفید برگردانی، روی همان آیکن Alt+کلیک در ویندوز یا Option+کلیک در مک کن. اگر بخشی از تصویر را از قبل انتخاب کرده باشی، کلیک معمولی روی آیکن ماسک فقط همان ناحیه را نشان میدهد. مسیر منوی Layer > Layer Mask > Reveal Selection هم همین کار را میکند. برای پنهان کردن ناحیه انتخاب‌شده، روی آیکن Alt+کلیک یا Option+کلیک کن یا از مسیر Layer > Layer Mask > Hide Selection بروی. این Alt+کلیک مخصوص لحظه ساخت ماسک است و با Alt+کلیک روی بندانگشتی ماسکی که از قبل وجود دارد فرق میکند. ماسک روی گروه هم مینشیند. گروه را انتخاب کن و همان آیکن را بزن تا یک ماسک چند لایه داخل پوشه را با هم کنترل کند. سفید نشان میدهد، سیاه پنهان میکند، خاکستری نیمه‌شفاف است بعد از ساخت ماسک، ابزار Brush را بردار و روی ماسک نقاشی کن. راهنمای ویرایش ماسک ادوبی این سه نتیجه را مشخص کرده است: سفید لایه را آشکار میکند، سیاه آن را پنهان میکند تا لایه زیر دیده شود، و خاکستری آن را نیمه‌شفاف میگذارد. خاکستری تیره‌تر شفاف‌تر است و خاکستری روشن‌تر لایه را پوشیده‌تر نشان میدهد. وقتی ماسک فعال است، رنگ پیش‌زمینه و پسزمینه به حالت خاکستری پیش‌فرض می‌روند. کلید X جای این دو رنگ را عوض میکند. برای لبه هندسی، مثل قاب محصول، سختی قلم را بالا بگذار. برای مو یا سایه، سختی را کم کن یا با خاکستری چند بار روی لبه بکش. کم کردن Opacity قلم هم ضربه را ضعیف‌تر میکند، ولی جای خاکستری خالص را نمی‌گیرد. اگر انتخاب اولیه‌ات برعکس شده، در حالی که بندانگشتی ماسک انتخاب است، Ctrl+I در ویندوز یا Command+I در مک ماسک را وارونه میکند: سفیدها سیاه می‌شوند و سیاه‌ها سفید. این دستور پیکسل رنگی عکس را عوض نمی‌کند، به شرطی که واقعاً ماسک انتخاب باشد، نه خود لایه. قلم باید روی ماسک بنشیند، نه روی عکس هر لایه ماسکدار دو بندانگشتی دارد. سمت چپ خود تصویر است و سمت راست ماسک. کادر دور بندانگشتی نشان میدهد قلم الان کدام را تغییر میدهد. اگر کادر دور عکس باشد، سیاه و سفید روی پیکسل رنگ مینشیند و عکس خراب میشود. پس اول روی بندانگشتی ماسک کلیک کن. علامت زنجیر بین دو بندانگشتی یعنی لایه و ماسک با هم جابه‌جا می‌شوند. اگر فقط ماسک باید تکان بخورد، روی زنجیر کلیک کن تا جدا شود و بعد با Move Tool ماسک را حرکت بده. برای برگرداندن پیوند، دوباره بین دو بندانگشتی کلیک کن تا زنجیر ظاهر شود. کشیدن بندانگشتی ماسک روی یک لایه دیگر، ماسک را به آن لایه منتقل میکند. Alt+درگ در ویندوز یا Option+درگ در مک یک نسخه از همان ماسک را روی لایه مقصد میسازد و ماسک مبدأ را برنمی‌دارد. دیدن کانال ماسک و خاموش کردن موقت برای دیدن خود نقشه سیاه‌وسفید، روی بندانگشتی ماسک موجود Alt+کلیک یا Option+کلیک کن. سند به‌جای عکس رنگی، کانال ماسک را نشان میدهد. کلیک روی بندانگشتی لایه، نمایش را به عکس برمیگرداند. این میانبر با Alt+کلیک روی آیکن ساخت ماسک یکی نیست؛ آن یکی ماسک تازه و کاملاً سیاه میسازد. اگر میخواهی بدون حذف ماسک ببینی لایه کامل چه شکلی است، روی بندانگشتی ماسک راست‌کلیک کن و Disable Layer Mask را بزن. ضربدر روی ماسک می‌آید و اثرش قطع میشود. Enable Layer Mask همان ماسک را برمیگرداند. Shift+کلیک روی بندانگشتی ماسک هم همین خاموش و روشن را انجام میدهد. Disable حذف نیست. وقتی بندانگشتی ماسک انتخاب است، پنل Properties دو تنظیم Density و Feather را برای ماسک پیکسلی نشان میدهد. اگر پنل بسته است، از Window > Properties بازش کن. Density شدت اثر ماسک است. پایین آوردنش بخش پنهان را کم‌کم برمیگرداند، بدون این‌که نقاشی سیاه‌وسفید پاک شود. Feather لبه خود ماسک را نرم میکند و با Gaussian Blur روی پیکسل عکس یکی نیست. عدد دقیق را از روی همان لبه در سند تنظیم کن، نه از یک مقدار ثابت برای همه عکس‌ها. ماسک لایه، کلیپینگ ماسک و اسمارت آبجکت سه قابلیت جدا هستند کلیپینگ ماسک کانال سیاه‌وسفید روی همان لایه نیست. در آن، لایه بالایی فقط جایی دیده میشود که لایه زیرین پیکسل دارد. مسیر Layer > Create Clipping Mask این محدودیت را میسازد. Alt+کلیک در ویندوز یا Option+کلیک در مک روی خط بین دو لایه در پنل Layers هم همین کار را میکند. اگر هدفت بریدن عکس با قلم است، کلیپینگ ماسک این کار را نمی‌کند. ماسک وکتور هم جداست و با مسیر و منحنی کنترل میشود، نه با قلم خاکستری. اسمارت آبجکت ظرف محتوای لایه است و جای ماسک را نمی‌گیرد. روی اسمارت آبجکت هم میشود ماسک لایه گذاشت. تفاوت این ظرف هوشمند با لایه معمولی در اسمارت آبجکت در فتوشاپ آمده است. در فایل لایه‌بازی که از نگارچی باز میکنی، اگر کنار لایه بندانگشتی اضافه دیدی، اول همان را کلیک کن و بعد متن یا عکس را عوض کن. Apply کردن ماسک شخص دیگری، بخش پنهان طرح را برای همیشه از همان نسخه پاک میکند. Delete ماسک را برمیدارد؛ Apply پیکسل پنهان را حذف میکند روی بندانگشتی ماسک راست‌کلیک کن. Delete Layer Mask ماسک را حذف میکند و لایه را کامل نشان میدهد. پیکسلی که فقط پنهان بود سر جایش میماند. Apply Layer Mask برعکس عمل میکند: نتیجه ماسک روی پیکسل ثبت میشود، بخش سیاه برای همیشه از لایه حذف میشود و بندانگشتی ماسک هم می‌رود. بعد از Apply دیگر با رنگ سفید چیزی برنمیگردد. تا وقتی نسخه قابل ویرایش PSD را نگه میداری، Apply نکن. اگر خروجی JPG یا PNG میخواهی، از فایل ماسکدار خروجی بگیر و خود PSD را با ماسک زنده نگه دار. Disable برای مقایسه است، Delete برای کنار گذاشتن ماسک بدون پاک کردن پیکسل، و Apply فقط وقتی که بخش پنهانشده را دیگر لازم نداری. اگر قبلاً با پاککن شفاف کرده‌ای، مسیر Layer > Layer Mask > From Transparency از همان شفافیت فعلی یک ماسک میسازد تا لبه‌اش را با قلم اصلاح کنی. این دستور پیکسل حذف‌شده را دوباره نمیسازد. هر چه Eraser قبلاً از لایه برداشته، در ماسک جدید هم وجود ندارد.