تفاوت فتوشاپ و ایلاستریتور این است که اولی برای عکس و دومی برای نشان ساخته شده. مقاله توضیح می‌دهد فایل با Smart Object، Place و PSD چگونه بین آن‌ها منتقل شود.

در خیلی از سفارش‌ها فتوشاپ و ایلاستریتور کنار هم باز می‌شوند، و برای همین بعضی‌ها فکر می‌کنند یکی نسخه کامل‌تر دیگری است. این‌طور نیست. هر کدام برای نوع متفاوتی از تصویر ساخته شده‌اند: فتوشاپ با پیکسل کار می‌کند و ایلاستریتور با مسیر.

در این مقاله می‌گوییم هر کدام به درد چه پروژه‌ای می‌خورند و فایل را چطور از یکی به دیگری ببریم، بدون این‌که فایل مادر از دست برود.

جواب کوتاه: برای عکس، رتوش، ترکیب تصویر و طرحی که اندازه پیکسلی‌اش از اول معلوم است، فتوشاپ. برای نشان، آیکن و شکلی که باید در هر اندازه‌ای تیز بماند، ایلاستریتور. پوستر، بسته‌بندی و خیلی از قالب‌های شبکه اجتماعی به هر دو نیاز دارند: عکس در فتوشاپ آماده می‌شود، نشان در ایلاستریتور ساخته می‌شود و بعد یکی داخل دیگری قرار می‌گیرد.

فتوشاپ دقیقاً چه کاری انجام می‌دهد؟

فتوشاپ ویرایشگر تصویر پیکسلی است. کار اصلی‌اش این است که رنگ هر نقطه از عکس را تغییر بدهد، بخشی را ترمیم کند، چند تصویر را روی هم بنشاند و در آخر فایلی با عرض و ارتفاع مشخص تحویل بدهد.

کارهایی که در فتوشاپ مستقیم‌تر انجام می‌شوند:

  • رتوش و ترمیم عکس
  • اصلاح رنگ و نور
  • ترکیب چند تصویر و ساخت موکاپ
  • طرح شبکه اجتماعی روی عکس، با اندازه پیکسلی ثابت
  • سند چاپی عکس‌محور، بعد از تنظیم ابعاد، رزولوشن و مد رنگ
  • خروجی JPG، PNG، TIFF و PSD

نقطه قوت فتوشاپ تصویری است که از دوربین یا اسکنر آمده. فایلی با ده‌ها لایه تنظیم هم در همین نرم‌افزار راحت مدیریت می‌شود. اگر همان عکس را بدون آماده‌سازی داخل ایلاستریتور بگذاری، ابزارهای رتوش فتوشاپ را در اختیار نداری.

ایلاستریتور دقیقاً چه کاری انجام می‌دهد؟

ایلاستریتور نرم‌افزار تصویر برداری (وکتور) است. به‌جای شبکه پیکسل، شکل‌ها از نقطه و مسیر ساخته می‌شوند. نشان، آیکن، خط و حروف تا وقتی به پیکسل تبدیل نشده باشند، با بزرگ شدن کدر و پیکسلی نمی‌شوند.

ایلاستریتور وقتی لازم می‌شود که باید شکلی را بسازی، نه این‌که آن را از یک عکس موجود جدا کنی:

  • نشان و نشان نوشتاری
  • آیکن و الگوی تکرارشونده
  • حروفی که فایل مادر لوگو هستند
  • برش، خط تا و شکل بسته‌بندی
  • تصویرسازی‌ای که هم در چاپ بزرگ و هم در آیکن کوچک باید تیز بماند

عکس را می‌شود در ایلاستریتور قرار داد، ولی با قرار گرفتن به مسیر تبدیل نمی‌شود. تبدیل عکس یا اسکن به مسیر کار Image Trace است و نتیجه‌اش به پیچیدگی تصویر بستگی دارد. یک پرتره با یک دستور به نشان تمیز تبدیل نمی‌شود.

در مقابل، ایلاستریتور برای رتوش عکس ساخته نشده است. ابزارهایش برای جابه‌جا کردن نقطه روی مسیرند، نه برای ترمیم پوست یا آسمان.

فرق اصلی: پیکسل یا مسیر

فرقشان را از سؤالی که هر کدام جواب می‌دهند می‌شود فهمید. فتوشاپ می‌پرسد «این نقطه چه رنگی باشد؟» و ایلاستریتور می‌پرسد «این گوشه شکل کجا باشد؟».

اولی با تصویر موجود کار می‌کند و دومی خود شکل را می‌سازد. اگر قرار است اثر با بزرگ شدن کیفیتش را از دست ندهد، فایل مادر باید در ایلاستریتور بماند. اگر اثر از عکس ساخته شده و اندازه خروجی معلوم است، فایل مادر در فتوشاپ می‌ماند.

مقایسه سریع فتوشاپ و ایلاستریتور

کار اصلی
فتوشاپ: ویرایش و ترکیب پیکسل
ایلاستریتور: ساخت مسیر و شکل
ساختار کار
فتوشاپ: لایه پیکسلی، لایه متن، Smart Object
ایلاستریتور: آبجکت و مسیر روی آرت‌بورد
بزرگ کردن
فتوشاپ: پیکسل در بزرگ‌نمایی نرم می‌شود
ایلاستریتور: مسیر تا پیش از تبدیل به پیکسل تیز می‌ماند
عکس
فتوشاپ: ابزار اصلی
ایلاستریتور: عکس را قرار می‌دهد؛ خودبه‌خود وکتور نمی‌شود
نشان
فتوشاپ: می‌توان ساخت، اما فایل مادر نشان نیست
ایلاستریتور: جای فایل مادر نشان
چاپ عکس‌محور
فتوشاپ: مناسب، پس از تنظیم سند
ایلاستریتور: برای خط، شکل و نشان کنار فتوشاپ
فایل مادر
فتوشاپ: PSD
ایلاستریتور: AI
انتقال
فتوشاپ: Open یا Place در ایلاستریتور
ایلاستریتور: Smart Object، Layers یا Place در فتوشاپ
ویژگی فتوشاپ ایلاستریتور
کار اصلی ویرایش و ترکیب پیکسل ساخت مسیر و شکل
ساختار کار لایه پیکسلی، لایه متن، Smart Object آبجکت و مسیر روی آرت‌بورد
بزرگ کردن پیکسل در بزرگ‌نمایی نرم می‌شود مسیر تا پیش از تبدیل به پیکسل تیز می‌ماند
عکس ابزار اصلی عکس را قرار می‌دهد؛ خودبه‌خود وکتور نمی‌شود
نشان می‌توان ساخت، اما فایل مادر نشان نیست جای فایل مادر نشان
چاپ عکس‌محور مناسب، پس از تنظیم سند برای خط، شکل و نشان کنار فتوشاپ
فایل مادر PSD AI
انتقال Open یا Place در ایلاستریتور Smart Object، Layers یا Place در فتوشاپ

هر پروژه با کدام نرم‌افزار؟

فقط فتوشاپ کافی است

  • رتوش پرتره و اصلاح رنگ عکس
  • بنر و پست با اندازه پیکسلی ثابت که پایه‌اش عکس است
  • موکاپی که تصویر محصول در یک صحنه می‌نشیند
  • ترکیب چند عکس برای یک خروجی مشخص

فقط ایلاستریتور کافی است

  • نشان و نسخه‌های تک‌رنگ آن
  • آیکن رابط کاربری
  • الگوی خطی و شکل برش
  • کارت ویزیت یا برچسبی که نقش اصلی‌اش با خط و حروف است، نه عکس

هر دو با هم

  • پوستر دارای عکس و نشان
  • بسته‌بندی: عکس محصول در فتوشاپ، شکل جعبه و نشان در ایلاستریتور
  • قالب پست: نشان وکتوری کنار تصویر رتوش‌شده
  • ست هویت بصری: فایل مادر نشان در ایلاستریتور، اجرا روی عکس در فتوشاپ

یک مرز ساده هم وسط این‌ها هست. عنوان و دکمه ساده را می‌شود در فتوشاپ هم نوشت، ولی فایل مادر نشان نباید فقط یک لایه متن داخل یک PSD باشد. نشان باید جدا و در یک فایل AI بماند تا هر وقت خواستی بدون افت کیفیت بزرگش کنی.

فایل چطور بین فتوشاپ و ایلاستریتور منتقل می‌شود؟

ادوبی برای این جابه‌جایی چند روش دارد. انتخاب بینشان به این بستگی دارد که بعد از انتقال، ویرایش باید در کدام نرم‌افزار ادامه پیدا کند.

از ایلاستریتور به فتوشاپ

  1. Smart Object. طرح را در ایلاستریتور کپی کن و در فتوشاپ با Edit > Paste به‌صورت Smart Object بچسبان. کشیدن فایل ایلاستریتور داخل سند فتوشاپ هم همین نوع لایه را می‌سازد. با تغییر اندازه، وضوح طرح حفظ می‌شود، چون مبدأ هنوز وکتور است. دوبار کلیک روی بندانگشتی لایه، همان محتوا را برای ویرایش باز می‌کند. اگر Rasterize Layer را بزنی، این ارتباط قطع می‌شود و تصویر به پیکسل‌های همان سند فتوشاپ محدود می‌ماند.
  2. Place as Linked یا Place as Embedded. از منوی File، فایل ایلاستریتور را یا به‌صورت پیوندی قرار می‌دهی یا داخل PSD جاسازی می‌کنی. در حالت پیوندی، با ذخیره فایل AI مبدأ، نسخه داخل فتوشاپ هم به‌روز می‌شود و حجم PSD کم می‌ماند. در حالت جاسازی، طرح داخل خود PSD ذخیره می‌شود و حجم فایل بالا می‌رود. اگر فقط یک PSD را برای چاپخانه یا همکار می‌فرستی و فایل AI همراهش نیست، جاسازی بهتر است. اگر نشان هنوز در حال اصلاح است، پیوندی انتخاب کن.
  3. Paste به‌صورت Layers. اگر شکل و متن باید داخل خود فتوشاپ قابل ویرایش باشند، در پنجره Paste گزینه Layers را انتخاب کن. مسیرها و شکل‌های سازگار به لایه شکل تبدیل می‌شوند و متن نقطه‌ای، متن ناحیه‌ای و متن روی مسیر هم می‌توانند به لایه متن فتوشاپ بیایند. مش گرادیان، نماد، افکت و بعضی خصوصیات خط پشتیبانی کامل ندارند و فتوشاپ برای حفظ ظاهر، آن بخش را به پیکسل تبدیل می‌کند و هشدار می‌دهد.

اگر مقصد یک فایل لایه‌لایه پیکسلی است، در ایلاستریتور از مسیر File > Export > Export As استفاده کن و قالب Photoshop (PSD) را بزن. لایه‌ها به‌صورت لایه پیکسلی حفظ می‌شوند و گروه‌ها به پوشه تبدیل می‌شوند. برای ویرایش‌پذیر ماندن بیشتر، در تنظیمات خروجی Write Layers و Maximum Editability را انتخاب کن. ادوبی برای این حالت توصیه می‌کند روی کار Overprint Fill و افکت Transparency نباشد، وگرنه ظاهر حفظ می‌شود ولی قابلیت ویرایش کم می‌شود.

از فتوشاپ به ایلاستریتور

  1. باز کردن PSD. در ایلاستریتور File > Open را بزن و فایل PSD را انتخاب کن تا پنجره Photoshop Import Options باز شود. گزینه Convert Layers to Objects هر لایه را به آبجکت ایلاستریتور تبدیل می‌کند و ماسک، حالت ترکیب و شفافیت را نگه می‌دارد. لایه تنظیم و افکت لایه در این تبدیل پشتیبانی نمی‌شوند. گزینه Flatten Layers to a Single Image ظاهر را در یک تصویر واحد نگه می‌دارد، ولی لایه جدایی برای ویرایش باقی نمی‌گذارد.
  2. Place با پیوند. از File > Place و با فعال بودن گزینه Linked، فایل PSD را به فایل AI وصل کن. علامت ضربدر روی تصویر یعنی این عکس داخل ایلاستریتور مستقیم ویرایش نمی‌شود. دستور Edit Original فتوشاپ را باز می‌کند و بعد از ذخیره PSD، تصویر داخل ایلاستریتور هم همان تغییر را نشان می‌دهد.
  3. جاسازی. در همان پنجره Place، اگر Linked خاموش و Show Import Options روشن باشد، یک کپی از PSD داخل فایل ایلاستریتور ذخیره می‌شود. به‌روزرسانی خودکار از فایل بیرونی قطع می‌شود و حجم فایل AI بیشتر می‌شود. این حالت برای فایلی است که باید مستقل از PSD اصلی بایگانی شود.

یک محدودیت هم در راهنمای ادوبی آمده است: فایل ۱۶بیتی فتوشاپ هنگام ورود به ایلاستریتور هشدار می‌دهد و به‌صورت تصویر تخت ۸بیتی وارد می‌شود. اگر عمق رنگ ۱۶بیت عکس باید حفظ شود، فایل مادر را در فتوشاپ نگه دار.

ترتیب کار در یک پروژه مشترک

  1. فایل مادر هر بخش را مشخص کن. عکس در PSD می‌ماند و نشان در AI.
  2. هر بخش را تا حد ممکن در نرم‌افزار خودش نهایی کن. تغییر کادر بعد از انتقال، برش و نسبت‌ها را به هم می‌ریزد.
  3. انتقال را با Place انجام بده. تا وقتی اندازه خروجی قطعی نشده، Smart Object را به پیکسل تبدیل نکن.
  4. بین پیوند و جاسازی درست انتخاب کن. اگر فایل مبدأ هنوز عوض می‌شود، پیوند بزن. اگر تحویل فقط یک فایل است، جاسازی کن.
  5. مد رنگ دو سند یکی باشد. برای چاپ، رزولوشن افکت‌های پیکسلی ایلاستریتور را هم در Document Raster Effects Settings متناسب با خروجی چاپ تنظیم کن. سایه و محوی که با وضوح صفحه ساخته شده باشند، در چاپ نرم و کدر دیده می‌شوند.
  6. خروجی نهایی را از نرم‌افزاری بگیر که چیدمان آخر در آن است. JPG و PNG فایل تحویل‌اند، نه جایگزین AI و PSD.

اشتباه‌های رایج

  • تحویل نشان فقط با یک PNG کوچک. این فایل فقط در یک اندازه قابل استفاده است و جای AI را نمی‌گیرد.
  • Rasterize کردن Smart Object پیش از قطعی شدن اندازه. بعد از آن، بزرگ کردن لایه جزئیات تازه‌ای نمی‌سازد.
  • انتظار داشتن اینکه لایه تنظیم و افکت لایه فتوشاپ بعد از Convert Layers to Objects بماند. این دو در آن تبدیل پشتیبانی نمی‌شوند.
  • چسباندن طرح ایلاستریتور به‌صورت پیکسل داخل سند کم‌عرض فتوشاپ و فرستادن همان فایل به چاپ.
  • رها کردن Raster Effects ایلاستریتور روی وضوح صفحه در کاری که قرار است چاپ شود.
  • یکی نبودن مد رنگ، مثلاً نشان RGB روی سند چاپی CMYK، بدون تبدیل عمدی.
  • فرض کردن اینکه متن بعد از انتقال بدون فونت اصلی درست دیده می‌شود.

اول کدام نرم‌افزار را یاد بگیرم؟

اگر بیشتر سفارش‌هایت عکس، موکاپ و قالب شبکه اجتماعی با اندازه ثابت است، شروع با فتوشاپ منطقی است. مفهوم لایه، رزولوشن و خروجی در کار با ایلاستریتور هم به کارت می‌آید.

اگر بیشتر سفارش‌هایت نشان، آیکن و هویت بصری است، از ایلاستریتور شروع کن. مسیر و آرت‌بورد پایه این کارند و فتوشاپ را بعداً برای اجرای نشان روی عکس یاد می‌گیری.

در کار حرفه‌ای، ترتیب یادگیری جای فایل مادر را عوض نمی‌کند. حتی اگر اول فتوشاپ را یاد گرفته باشی، نشان در ایلاستریتور بایگانی می‌شود.

جمع‌بندی

فتوشاپ برای پیکسل است و ایلاستریتور برای مسیر. عکس در فتوشاپ می‌ماند، نشان در ایلاستریتور، و اتصال این دو با Smart Object یا Place انجام می‌شود، نه با یک PNG میانی.

برای شروع، یک نشان ساده در ایلاستریتور بساز و یک عکس در فتوشاپ آماده کن. نشان را با Place as Linked داخل سند فتوشاپ بگذار و یک بار اندازه‌اش را عوض کن تا فرق لایه Smart Object با لایه پیکسلی را ببینی. بعد از قطعی شدن اندازه، اگر لازم شد یک نسخه پیکسلی جدا ذخیره کن و فایل AI را دست نزن.